Pyetje të Shpeshta mbi të Drejtën e Autorit

Ky seksion synon të informojë qytetarët mbi të drejtën e autorit, duke dhënë informacion të qartë dhe të saktë për grupe të ndryshme interesi, përfshirë mësuesit dhe studentët.

 

1. A lejohet përdorimi i përmbajtjes së mbrojtur me të drejtë autori në arsimin?

Përdorimi i krijimeve të mbrojtura është i ligjshëm në kontekst arsimor nëse respektohen disa kushte ligjore, si natyra e përdorimit, sasia e kopjuar dhe ndikimi në vlerën tregtare të veprës.

Përdorime që konsiderohen shkelje:

• Kopjimi i veprës;
• Vendosja e kopjeve në dispozicion të publikut;
• Komunikimi në publik;
• Krijimi i veprave të prejardhura;
• Posedimi i kopjes pa leje;
• Shitja, shpërndarja ose importi i kopjeve;
• Ekspozimi i veprave pa autorizim.

2. Cilat krijime nuk mbrohen nga e drejta e autorit?

Sipas Ligjit nr. 35/2016, neni 12, nuk mbrohen:

• Idetë, teoritë, konceptet dhe zbulimet
• Shpikjet, aktet ligjore, administrative dhe gjyqësore
• Simbolet zyrtare të shtetit dhe organizatave publike (flamuri, vula, medaljet, etj.)
• Mjetet e pagesës
• Lajmet dhe informacioni i thjeshtë
• Të dhënat dhe faktet e thjeshta

3. Cilat vepra mbrohen nga e drejta e autorit?

Sipas Ligjit nr. 35/2016, neni 8, mbrohen:

• Krijimet e fjalës (shkrime, leksione, predikime, fjalime, programet kompjuterike)
• Veprat dramatike dhe dramatiko-muzikore
• Kompozimet muzikore me ose pa tekst
• Krijimet koreografike dhe pantomimat
• Krijimet audiovizuale (filma, veprat radiofonike)
• Artet pamore (pikturë, skulpturë, grafikë, art dekorativ)
• Arkitektura dhe projektet arkitekturore
• Fotografia dhe veprat e ngjashme
• Veprat e arteve të aplikuara dhe ilustrimet
• Krijimet shkencore dhe hartografike

4. Elementët e kontratës së botimit

Sipas Ligjit nr. 35/2016, neni 60, një kontratë botimi duhet të përfshijë:

• Afati i dorëzimit të dorëshkrimit nga autori
• Afati i publikimit dhe shpërndarjes nga botuesi
• Numri i kopjeve të autorizuara
• Afati për botimin e tirazheve të ardhshme
• Pronësia e dorëshkrimit dhe materialeve
• Pamja dhe dizajni i veprës
• Forma ekskluzive ose joekskluzive dhe territori i kontratës
• Procedurat e kontrollit të tirazhit

5. A mbrohen programet kompjuterike?

Po. Sipas nenit 88 të Ligjit nr. 35/2016, programet kompjuterike mbrohen si veprë e fjalës nëse janë krijim origjinal individual. Ky term përfshin programet e aplikimit, sistemet operative dhe materialet përgatitore. Idetë dhe parimet e programit nuk mbrohen.

6. Bashkautorët e veprës audiovizuale

Sipas nenit 97, bashkautorët mund të jenë:

• Regjisori kryesor
• Skenaristi
• Autori i dialogëve
• Kompozitori i muzikës për veprën
• Autori i përshtatjes së veprës
• Drejtori i fotografisë

7. Tarifat për shërbimet e Drejtorisë për të Drejtat e Autorit

Tarifat janë të përcaktuara me Vendimin nr. 33, datë 18.01.2017, “Miratimi i tarifave për shërbimet e ofruara nga Drejtoria për të Drejtat e Autorit”.

Përdorimi i krijimeve të mbrojtura është i ligjshëm në kontekst arsimor nëse respektohen disa kushte ligjore, si natyra e përdorimit, sasia e kopjuar dhe ndikimi në vlerën tregtare të veprës.

Përdorime që konsiderohen shkelje:

• Kopjimi i veprës;
• Vendosja e kopjeve në dispozicion të publikut;
• Komunikimi në publik;
• Krijimi i veprave të prejardhura;
• Posedimi i kopjes pa leje;
• Shitja, shpërndarja ose importi i kopjeve;
• Ekspozimi i veprave pa autorizim.

Sipas Ligjit nr. 35/2016, neni 12, nuk mbrohen:

• Idetë, teoritë, konceptet dhe zbulimet
• Shpikjet, aktet ligjore, administrative dhe gjyqësore
• Simbolet zyrtare të shtetit dhe organizatave publike (flamuri, vula, medaljet, etj.)
• Mjetet e pagesës
• Lajmet dhe informacioni i thjeshtë
• Të dhënat dhe faktet e thjeshta

Sipas Ligjit nr. 35/2016, neni 8, mbrohen:

• Krijimet e fjalës (shkrime, leksione, predikime, fjalime, programet kompjuterike)
• Veprat dramatike dhe dramatiko-muzikore
• Kompozimet muzikore me ose pa tekst
• Krijimet koreografike dhe pantomimat
• Krijimet audiovizuale (filma, veprat radiofonike)
• Artet pamore (pikturë, skulpturë, grafikë, art dekorativ)
• Arkitektura dhe projektet arkitekturore
• Fotografia dhe veprat e ngjashme
• Veprat e arteve të aplikuara dhe ilustrimet
• Krijimet shkencore dhe hartografike

Sipas Ligjit nr. 35/2016, neni 60, një kontratë botimi duhet të përfshijë:

• Afati i dorëzimit të dorëshkrimit nga autori
• Afati i publikimit dhe shpërndarjes nga botuesi
• Numri i kopjeve të autorizuara
• Afati për botimin e tirazheve të ardhshme
• Pronësia e dorëshkrimit dhe materialeve
• Pamja dhe dizajni i veprës
• Forma ekskluzive ose joekskluzive dhe territori i kontratës
• Procedurat e kontrollit të tirazhit

Po. Sipas nenit 88 të Ligjit nr. 35/2016, programet kompjuterike mbrohen si veprë e fjalës nëse janë krijim origjinal individual. Ky term përfshin programet e aplikimit, sistemet operative dhe materialet përgatitore. Idetë dhe parimet e programit nuk mbrohen.

Sipas nenit 97, bashkautorët mund të jenë:

• Regjisori kryesor
• Skenaristi
• Autori i dialogëve
• Kompozitori i muzikës për veprën
• Autori i përshtatjes së veprës
• Drejtori i fotografisë

Tarifat janë të përcaktuara me Vendimin nr. 33, datë 18.01.2017, “Miratimi i tarifave për shërbimet e ofruara nga Drejtoria për të Drejtat e Autorit”.